Колледж студенттері мінез-құлық экономикасы туралы нені білуі керек?

Қазіргі экономикалық жағдайда табыс көбіне ақпараттың көлемімен емес, қабылданған шешімдердің сапасымен айқындалады. Деректерге қолжетімділік артқан сайын шешім қабылдау үдерісі жеңілдей түседі деген түсінік қалыптасуы мүмкін. Алайда тәжірибе керісінше жағдайды көрсетеді, өйткені ақпараттың көп болуы әрдайым сапалы таңдау жасауға кепілдік бермейді. Экономикалық нәтижелер адамның сол ақпаратты қалай өңдейтініне, қандай логикаға сүйеніп шешім қабылдайтынына және тәуекелді қалай бағалайтынына тікелей байланысты болады.

Экономика тек модельдер мен есептеу құралдарының жүйесінен тұрмайды. Ол адамдардың, ұйымдардың және институттардың қабылдайтын шешімдерінің өзара байланысқан жиынтығы болып табылады. Нарықтағы өзгерістер, қаржылық көрсеткіштер немесе стратегиялық бағыттар көбіне адамның шектеулі рационалдық жағдайында әрекет етуіне, сондай-ақ сыртқы орта факторларының ықпалына тәуелді.

Мінез-құлық экономикасы дәл осы үдерістерді зерттейді. Аталған бағыт адамның когнитивтік шектеулерін, тәуекелді қабылдау ерекшеліктерін және эмоциялық факторлардың шешім қабылдау үдерісіне әсерін талдайды. Шамадан тыс сенімділікке бой алдыру, ақпаратты іріктеп қабылдау, қысқа мерзімді пайданы ұзақ мерзімді стратегиядан жоғары қою сияқты мінез-құлықтық үрдістер жеке деңгейде байқалғанымен, олардың жиынтық ықпалы экономикалық нәтижелерге әсер етеді.

Осы тақырып аясында Нархоз Университетінің Директорлар кеңесінің төрағасы, PhD, MBA Мукушев Болат Тельманович студенттермен кездесу өткізіп, шешім қабылдау архитектурасының экономикалық процестермен өзара байланысын жүйелі түрде түсіндірді. Талқылау барысында жеке таңдау мен институционалдық салдардың арасындағы байланысқа, сондай-ақ шешім қабылдаудағы жауапкершілік деңгейіне ерекше назар аударылды.

Дәріс кезінде шешім қабылдау құрылымына, баламаларды бағалау тәсілдеріне, тәуекелді талдау қағидаттарына және ұзақ мерзімді пайымды қалыптастыру мәселелеріне тоқталынды. Нақты экономикалық сценарийлер ұсынылып, студенттер өз ұстанымдарын дәлелдеуге және ықтимал салдарды бағалауға тартылды. Мұндай формат теориялық ұғымдарды нақты шешім қабылдау үдерісімен байланыстыруға мүмкіндік берді.

Кездесу студенттер үшін тек ақпараттық сипаттағы іс-шара ғана болған жоқ, сонымен қатар ойлау тәсілін қайта қарастыруға және шешім қабылдау жауапкершілігін терең түсінуге бағытталды. Қойылған сұрақтар жеке қаржылық стратегияға, кәсіби даму траекториясына және белгісіздік жағдайында әрекет ету қағидаттарына қатысты болды.

Талқылаудың басты нәтижесі айқын: шешім қабылдау қабілеті туа біткен қасиет емес, жүйелі түрде дамытылатын дағды болып табылады. Аналитикалық ойлау, баламаларды салыстыру және ықтимал салдарды бағалау болашақ кәсіби тұрақтылықтың негізін құрайды.

Қорытындылай келе, экономика адамнан басталады, ал адамның таңдауы экономикалық жүйенің сапасын айқындайды. Сондықтан мінез-құлық экономикасын түсіну кәсіби дамудың маңызды құрамдас бөлігі болып саналады.